De Spaanse Eenheidsstaat

De vondst van het graf van de apostel Jacobus in het huidige Santiago de Compostella gaf de noordelijke christelijke koninkrijken van het schiereiland een nieuwe impuls voor de herovering, of reconquista, van het zuiden. Rond het jaar 1000 werden de koninkrijken van Castilië en Leon verenigd, maar het zou pas tot in de 14 de eeuw duren voordat de twee gebiedsdelen bij elkaar zouden blijven.

Castilië zou eind 13 de eeuw een bloeiperiode doormaken onder de leiding van Ferdinand III en Alfonso X, ook wel Alfonso de Wijze. Alfonso maakte van Sevilla de hoofdstad van Castilië en toverde Toledo om in een cultureel centrum. Hij liet talloze wetenschappers overkomen om de Arabische werken en geschriften over Griekse filosofen te vertalen in het Latijn. Hierdoor zou de Griekse kennis via een omweg terechtkomen in het christelijke West Europa.

De 14 de eeuw was een onrustige en chaotische tijd voor Castilië. Er waren voortdurend opvolgingscrises en zwakke vorsten. Het was tegelijkertijd een periode van felle jodenvervolgingen in de steden en in 1383 zou Portugal zich definitief afscheiden en afstand nemen van de bemoeienis van Castillië.

Het huwelijk tussen Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragon was de geboorte van het Spaanse koninkrijk. Na een korte oorlog met Portugal en opstanden van de edelen brachten Isabella en Ferdinand in 1479 definitief de rust terug in Spanje. Portugal werd verslagen en de macht van de adel was na dit jaar grotendeels ingetoomd. Ook wist het nieuwe koningspaar de kerk aan de staat te binden. Isabella en Ferdinand stelden de Spaanse Inquisitie in, grotendeels onafhankelijk van de Paus in Rome. De kroon bepaalde zelf de regels en straffen met betrekking van overtredingen van het geloof.

Inquisitie door Goya

Zeker in het zuiden van Spanje werden nieuw bekeerde christenen, de conversos, en joden nauwlettend in de gaten gehouden. Duizenden joden en conversos eindigden in deze periode op de brandstapel. Zelfs afgezanten van de Heilige Stoel in Rome waren verbaasd over de geloofsijver en wreedheid van de Spaanse Inquisitie. Ferdinand en Isabella zorgden voor de overwinning van de kroon op de adel en de geestelijkheid, zij hadden een verzameling van onafhankelijke koninkrijken omgetoverd tot een eenheid en zou zelfs in 1492 de islam uit Spanje verdrijven. Spanje was hierdoor de eerste absolutistische eenheidsstaat in Europa en zag zichzelf als de grootste kampioen en verdediger van het christendom.