Het iberisch schiereiland, wisseling van volken

De Foeniciers waren het eerste volk waarvan nog veel tastbare erfenissen te vinden zijn in Spanje. De handel die zij dreven en hun steden werden echter in de vijfde eeuw voor Christus overgenomen door de Grieken, die op hun beurt weer verdreven werden door de Carthagers. Dit handelsimperium voerde in de derde eeuw enkele grote oorlogen tegen het Romeinse Rijk (Hannibal) voordat het zij definitief door de Romeinen verslagen werden.

De Romeinen koloniseerden het schiereiland vervolgens en verrijkten de Griekse en Cartaagse steden met theaters en aquaducten, waarvan de Romeinse stad Merida een schitterend voorbeeld is. Na het begin van de jaartelling begon de Romeinse cultuur steeds verder door te dringen in de Romeinse provincie op het Iberische schiereiland (Hispania). Enkele bekende ‘Romeinen', zoals de dichter Seneca en de keizers Trajanus en Hadrianus waren in feite geromaniseerde Iberiërs.

Toen keizer Constantijn rond 300 de hoofdstad van het Romeinse rijk naar het oosten naar Constantinopel verplaatste, raakte de westelijke helft van het rijk in verval. Opnieuw deden nieuwe volkeren en culturen hun intrede op het Iberische schiereiland. Door het verval van het Romeinse rijk en de invallen van nomaden in Europa raakten de volkeren op het continent op drift en begonnen grote zwerftochten over het continent. Goten, Alanen en Vandalen (dit volk is waarschijnlijk de naamgever van de regio Andalusië) streken uiteindelijk ten zuiden van de Pyreneeën neer.

Het Iberische schiereiland bestond vanaf ongeveer 500 uit een onstabiel Gotisch koninkrijk. Opvolgingscrises en machtsmisbruik en onderdrukking van de horigen waren schering en inslag.  Hierdoor kon Rodrigo, de laatste Gotische koning van Spanje, geen weerstand bieden aan een klein leger van Arabieren dat in 711 vanuit het huidige Marokko de Straat van Gibraltar overstak.